“Ka mite aw, ama mawhnate ah na kihel khak loh nadingun, ama
gimnate na thuak khak loh nadingun tuanu sung pan hong paikhia un; ahang in, a mawhnate,
van banin kicianga, Pasian in a gamtat khialhnate ciamteh zo hi” (Kilaakna 18:4, 5).
BABEL : Babylon hong kipat khiatna a bulpi in Babel tausang ahi
hi. “Babel” cih kammal pen Hebrew pau hi-in, Greekte in
Babylon na ci uh a, ei Zokam in “Buaina” cihna ahi hi. Ahih
hangin amau Babylon mite in “Pasian kongkhakpi” (Gate of
God) na ci uh hi. Hih Babel pen Piancil 10 sunga ih muh bangin Noah’
tupa Kush’ tapa Nimrod’ lam ahi hi. A min khiatna leh a lampa a kipan in
Pasian thu manlohna hanga buaina bekbek hi a, “Leitung tui tawh susia nawnlo
ding cih Pasian kiciamna” muanlohna pan kipan khia khuapi ahi hi.
Pasian thu a hihna bang a san lohna leh Lai Siangtho sunga
Pasian hong piak ciamtehna nalamdang (miracles)te, lim etsakna (symbol) hong
piakte a hilo lam a khiat sawm dente, Science pilna zanga hilhcian sawmnate
Babylon mawhna bul ahi hi. Pasian in kician takin agente ahi bangbang a san
lohna leh muanmawhna in Babylon mi hihna ahi hi.
NIMROD: Babylon (Babel) a lam khiapa Nimrod pen Lai Siangtho in
“Pasian mai ah sabet hat pa” (Piancil 10:9) na ci a, Kumpi
thahat leh a vanglian mahmah khat ahi hi. Khua lian leh khua thupi mahmah giat
bang na lam khia hi (Piancil 10:6-14). Amah pen sa-hai mi,
nek-le-dawn uangtat, a gongthak thoihna dingin gamsate nuntakna la pa, sisan
suah nuamsa, sasi tawh a lungkim sabengpa ahi hi. Tuicin hong tun khit ciangin
Noah tate in lo nei in, gankhawi in, ganhing nuntakna neite tawh teng
khawm uh hi. Nimrod zong tua banga Pasian bawl ganhingte tawh nungta khawm ding
himah leh, a thahatna leh a vangliatnate Pasian bawl ganhing te nuntakna lak
nadingin zang zaw hi. A khuapi lamte khempeuh zong milim biakna munpi leh
khuapi suak uh hi. A thahatna leh vangliatnate Pasian langpanna in zanga, mite
milim bia sak hi.
Tua ahih manin Nimrod pen Leitunga milim biakna leh biakna
paikhialhna a pankhia pa leh a thehthangpa ahi hi. A khuasat Babylon zong
Pasian deih loh nin khempeuh hong pian khiatna munpi hong suak hi.
SEMIRAMIS : Nimrod pen kumpi thupi leh vangnei tak hi a, a gammi te in
amah kihta in zahtak mahmah uh a, a sih kuan ciangin pasian bangin bia uh hi. A
sih khit ciangin a zi Semiramis in, “Ka pasal Nimrod pen si taktak lo hi, a
taksa pen si mah leh, a kha pen silo in vantung ah kahto a Ni sungah va leng
tum hi. Lei kumpi bek hih ding pen lungkim zolo in vanah zong Kumpi lianpen
hiding in Ni sungah om ta hi,” ci hi. Tua hun pan kipan in ama gammi khempeuh
in Ni na bia uh hi. Hih pen leitung mite in Ni biakna (Sun worship) hong
kipat khiatna ahi hi.
Tua khit ciangin Semiramis in “Ni biakna dingin nipi kaal nimasa
pen ni (the first day of the week) hi ding hi,” a ci hi. Tua
kipan in nipi kaal sung nipi masapen ni pen Ni biakna ni (Sun’s day
=Sunday) hong ki ciamteh ta hi. Hih pen Ni biakna leh Sunday tanna
kipatna hong suak hi. Mihingte in ih sih ciangin a sitheilo kha khat van ah pai
a, mihingte sungah lut in piangkik thei cih upnate zong Babylon panin
hong kipan ahi hi.
Hih teng banah, Semiramis in, “Ka pasal Nimrod pen kha pumpi
tawh kei kiangah hong pai a, ‘Nang zong na sih khit ciang na kha Khapi (Moon)ah
na lut ding hi. Tua ciangin kei pen van kumpipa ka hi ding a, nangpen van
kumpinu na hi ding hi’, hong ci hi” ci thuah lai hi. “Tua ahih manin Nimrod ih
biakna in nipi kaal masapen ih zang dinga, a ni nihna pen kha biakna in ih zang
ding hi” ci hi. Tua bangin, Babylon mite in kaal khat sunga ni nihna pen Khapi
Ni (Moon’s day=Monday) ci-in, tuni ciang dong hih ni minte pua
suak hi.
TAMUZ : Semiramis pen a pasal Nimrod sih zawh asawt lo in, zawlta
hong paai mawk hi. Nupi cil leh acim mahmah khat ahih manin, “Ni in hong gai
sak hi. Nimrod ta ka paai hi. Ni pan in ih kumpi in a kha tawh nau hong paaisak
a, tua manin ka naupai pen Lamdang Kha Tapa (Miracle Child) ahi hi” a ci hi.
Tua naungek pen December 25 ni-in hong suak a, amin dingin TAMUZ aphuak uh hi.
“Tamuz” a khiatna in “pasal ci omlo a nuntakna hong kipan, nuntakna kipat
khiatna bulpi (origin of life)” cihna leh “Van Kumpipa
tapa” cihna ahi hi.
Tua bangin Babylon-te in pasal ci tawh lo a tapa anei kumpinu
pen “Alma Mater” ci uh a, a khiatna in “Nu siangtho” (virgin
mother) cih nopna ahi hi. Tua ban ah Semiramis in Tamuz a paai kipat
ni sut to in, a kha 9 na April kha Sunday masa pen ISHTAR (Nuntakna
hong piankhiatna- Nuntakna thak neih kikna) ni ci-in na phuak uh hi.
Hih hun pen khuakhal laitak hi-in, singkungte in ateh lui pulh in ateh thak
hong sel laitak ahih manin,“Nimrod pen Semiramis gil sunga Tamuz banga hong
om kipatna ni” na ci uh hi. Tua ahih manin, Tamuz hong suah khiat
ciangin, Nimrod hong suak kik hi ci-in saang uh hi.
Tua bangin Tamuz in za khempeuh hong luah suk ta hi.
Babylon mite in Tamuz leh amah a paai anu Semiramis pen Pasian bangin hong bia
ta uh hi. Babylon te kumsim kha a kha li-na zong Tamuz min pua sak in Tamuz kha
ki ci a, Judah te Babylon sal a atan lai-in Babylon te khasimna a na zatpih
manun a kha lina pen Tamuz kha ci-in na phuak uh hi.
Tamuz pen kumpi thuman leh lungduai mahmah khat ahih ban ah gam
mite ukdan siam mahmah ahih manin a gam mite in it mahmah uh hi. A sih ciangin
zong it lua uh ahih manun kapkap uh hi. Babylon mite bek thamlo Judah mite
nangawn Tamuz ngai in kap uh hi. “Tua ciangin lei lu lama om biakinn kongpi ah
hong paipih a, Tammuz acih uh pasian a sihna hangin dah in kap in a om numeite
ahong lak hi” (Ezekiel 8:14). Hih bangin Babylon te pasian ngai in
Judahte a kahna uh pen Pasian mit muh ah a kihhuai pen gamtatna ahi hi.
Babylon mite in hibang a Tamuz kumpi ngai a akahkah sangin,
apian ni ahi December 25 ni pen puanhoih a thakte silh in, an leh tui lim ne in
Tamuz a suak nu ahi a van kumpinu uh Semiramis biakpiakna dingin namtui hal te
leh mohlumte mek in December 25 ni pen gualnopna ni ding hong zang ta uh hi.
Babylon te in hih bang a Tamuz ngai a akahna uh leh vankumpinu
kiang ah namtui hal biakpiakna pen Judah te in a lim la in na zang sawn uh hi.
Jerusalem kong lak ah vankumpi nu meihal biakna na pia ngei uh hi. “Judah gam
khuapite sung le Jerusalem khua kongzing lakah bang hih uh cih mu lo nahi hiam?
Naupangte in sing tomin, a pate un mei tawh uh a, nupite in a nusian uh vantung
kumpinu ading moh bawlna ding annel meek uh a kei hong heh sak nadingun, pasian
dangte dawn dingin leenggahzu tawh biakna a pia tazen uh hi” (Jeremiah
7:17,18).
Tamuz asih khit ciangin Babylon mite in lam tuamtuam tawh na bia
toto uh a , tapa a hihna tawh kizui in Pa kiang ah hong thuumsak ding pa hi na
ci uh hi. Hong thuumsakpa a hihna min “MITHRAS” phuak uh
a, akhiatna in “Palai” cihna ahi hi. Tua ciangin Tamuz pen Ni
pasian (Baal) kiang a thuciam Palai ci-in a mindang khat phuah beh in, tua pen
Hebrew pau in ‘Baal berith’ kici a, a khiatna in ‘thuciam’ cihna ahi hi. Baal
pasian kianga thuciamna hong piaksak palai ci-in Babylon te in Tamuz pen na bia
ta uh hi. Thukhente hun lai, Gideon a sih ciangin Isreal te in Baal berith na
bia ngei uh hi. Hih pasian dang biakna pen Pasian muhna ah vantung dong atung
hehna ahi hi (Thukhente 8:33 ah).
Hiteng bek tham loin, Tamuz phawk den na dingin, amin kipatna
laimal “T” pen laimal siangtho na ci uh hi. Mi namdangte leh biakna
tuamtuamte, Babylon mi leh sa asuak nuamte a siampite in amau taltang tungah
singlamteh lim “T” khen in tui na phum uh hi. Tua ban ah siampite in “T” lim a
ngawng ah ok den uh hi. Hih bangin namdang mite baptize na a ngah khit uh
ciangin, amaute in Babylon siampi pen a Topa leh kumpipa in saang hi cihna hi
a, Babylon biakna huang sungah alut hipah hi. Tamuz pen ‘Ni’ tapa a hihna kilat
sakna in Nilim sungah ‘T’ laimal na at den uh hi. A sawt ciangin tua pen
‘Sunwheel’ na ci uh aa, aisan siam siampite in na zang ta uh hi.
Tua ban ah, ni pen sun hun lai a ih et cianga, a kiim a sakhi
tuihup a bang (nimbus) limla in, Tamuz nu Semiramis, vantung
kumpinu a lu ah sakhituihup lim (circle of light) na koih uh
hi. Tua bangin van kumpinu a zahtakna uh leh athupi sakna uh kilangsak uh a,
Babylon mite in Tamuz leh anu Semiramis a etsakna in Nupi in naungek a pom lai
lim pen pasian in na bia uh hi. Tua panin nu leh atapa biakna pen biakna
tuamtuam ah hong ki thehthang ta hi. Egypt gam ah zong hih nu leh a tapa biakna
hong kipan a pasiannu a hi ‘Osis’ leh pasian tapa ‘Osiris’ or ‘Horus’ na bia
kop uh hi. Tham loin, Rome khuapi ah zong pasiannu ahi ‘Fortuna’ leh pasian
tapa ahi ‘Jupitar’ na bia kop uh a, Greek gam ah zong pasiannu ‘Cered leh a
tapa na bia kop uh hi.
Babylon te in Tamuz pen ‘Adonis’ min pia a, hih in tapa za hihna
min ahi hi. Satan in Pasian leh a Tapa hihnate a limla in Babylon te zang in na
kipan khia sak hi. Nungak siangtho zangin Khazih hong suak ding zong, Semiramis
leh Tamuz zang in alim in na kilak khol hi. Tapa hihna Hebrew pau ahi ‘Adonai’
lim lain ‘Adonis’ na phuak a, Tapa in asep ding ahi palai nasep asep nang zong
‘Mithras’ zang in alim in na bawl khin hi. Singlamteh tunga Khazih sihna ding
zong Tamuz min laimal kipatna ‘T’ limla in na zang khin uh hi.
Hih Babylon biakna a thu kihilhna khempeuh pen Medo Persia in
Babylon a lak (BC539) in, Babylon siampi khat in Asia Minor lama a taina mun
Pergamos khua ah a biakna na lut pih hi. Tua ahih manin Topa Zeisu in Pergamos
khua a pawlpite a thuhilhna ah, “Na omna, Satan tutphah omna ka thei hi” Mangmuhna
2:12,13 na ci hi. Pergamos khua panin thu-um lo mite in na la sawnsawn a, tua
panin Pagan Rome, Pagan Rome panin Papal Rome- Roman Catholic in a tawpna ah na
ngah ta hi. Babylon mawhna leh a hihna khempeuh pen Rome Pawlpi in a vekpi in
la a, tua Rome pawlpi in alak sawnte atom in ih kan to ding hi.
Œ SUNDAY: Babylon mite in Nimrod biakna ni ding aseh Sunday ni pen
Roman Catholic te in na la sawn uh hi. Pope Sylvester in, “Nipi kal khat a ni
masa pen Sunday ni Zeisu thawhkikna phawk den nadingin ih tang ding hi” ci-in
thupia hi. Kumpi Constantine in zong, AD 321 March 7, in Sunday ni-in kumpi
zumte leh pilna sinna sangte khak dingin thu na pia hi. AD 364 ciangin Laodicea
council (khawmpi) ah Roman pawlpi in Sabbath Tawlngak ni pen Sunday ah na khel
ziau uh hi. “Hih Sunday tanna pen Roman pawlpi thuneihna ciamtehna hi” na ci
lailai uh hi. Tua bangin Protestant pawlpi khempeuh in zong Babylon leh Rome
pawlpi nung zui-in Sunday ni na tanpih ta uh hi.
KHA SI THEILO UPNA: Babylon mawhna Rome pawlpi in a laksawn khat in,
sih khit ciang a si theilo kha khat vantung kah upna ahi hi. Nimrod leh
Semiramis te asih khit uh ciang zong a kha uh ni leh kha kiangah pai cih a up
mah bang un, Rome pawlpi in zong mi hoihte asih phet un vantung ah a kha uh
paipah in, migilote ahih leh hell meilipi ah paipah in a um uh hi. Migilo lua
lah a hilo, mi hoih lah a hilote pen, kha siansuahna mun (purgatory) lam ah pai
in um uh a, Pope in thu anget sak ciangin Hell sung apai ding nangawn vangam ah
thakhat thu in pai dingin um uh hi. Tuni dongin misi khinte adingin han
ah va pai-in thu va ngetsak uh hi. Tua bangin Roman Catholic upna ahi,
sih ciangin van-gam pai pah cih upna pen Protestant te in na la sawn uh ahi hi.
Ahih hangin Lai Siangtho in Zeisu hong kumkik ciang bek in midik a site tho-in
van ah pai ding hong hilh hi. Hih Babylon thuhilhna pen Pasian muhna ah mawhna
lianpi ahi hi.
Ž MARI- PASIAN’ NU: Semiramis Van kumpinu, Tamuz agil sung a paainu pen
Babylon te in “ Nu Siangtho” ci-in a biak mah bang un Roman Catholic pawlpi in zong
Zeisu a paai nu Mari pen “Pasian’nu” ci-in a kiangah thungen uh a, pasian biak
in na bia uh hi.
DECEMBER 25: Babylon te in Tamuz suahni December 25 pen pawi bawlin tua
ni atan mah bangun, Roman Catholic siampi Julius I(337-352 AD) in, “Zeisu
suahni pen December 25 ni-in kibawl ding hi” na ci hi. Lai Siangtho ah tang
ding cih a om hetlo Zeisu suahni pen Tamuz suahni ahi December 25 ni-in na bawl
uh hi. Tua bangin Protestant tengin zong tua ni na tang in pawi ni thupi bangin
na zang ta uh hi.
EASTER SUNDAY: Babylon mite in Semiramis gil sungah Ni pasian in
Tamuz hong gai sak ni pen “ISHTAR” ci-in tua ni a na tanh mah bangun, Roman
Catholic siampi Pius I in “Zeisu sihna pan in nuntakna thak nei a, a thawhkikni
pen thu-um mite’ tang ding hi” cih thu na pia hi. Tua bangin April kha sung a
Sunday masapen “EASTER Sunday” ci-in Roman Catholic te in na
tang uh hi. Protestant tengin zong Roman Catholic te nung zui-in, Lai Siangtho
in tanh ding thu hong piak het loh ni pen hong tang ta uh hi.
‘ “T” or CROSS: Roman Catholic te in Babylon mite gamtat dan azuih
uh khat leuleu in, Tamuz min ciaptehna kipatna laimal “T” lim zatna ahi hi.
Babylon mite in a biakna uh hong lut mi khat peuh ciaptehna in, a tal uah “T”
lim khet sak in na tuiphum (baptize) bangin, Roman Catholic siampite in tui
aphum ding ciangin “T” Cross lim tawh tuiphumna na pia uh hi. Tua bangin,
Babylon siampite in “T” lim a awh den mah bang un, Catholics siampite in zong
“T” Cross lim na ok in, ciaptehna thupi leh a poimawh mahmah in ngaihsun uh hi.
“T” Cross lim a awh uh ciangin khamuang lua in Satan nangawn in zozo lo dingin
lamen uh hi. Thungetna ah singlamteh lim pen nak zat mahmah in, Sun-wheel
zong tu in Vatican khua laizang ah koih ta uh hi.
’ MILIM BIAKNA: Babylon mawhna Roman Catholic in a laksawn a lipkhaphuai
mawhna dang khat in milim biakna ahi hi. Babylon te in, Ni pasian lim leh van
kumpinu ahi Semiramis limte, Nu in a tapa a tawi lai limte bia in a mai ah
kunin atawp uh hi. Kumpi Constantine hun lai panin Rome khua pawlpi in hih
milim biakna pen na kipan ta uh hi. Tun in zong Vatican khuapi ah “Jupiter”
pasian lim zong Peter lim ci-in na ding sak khin uh hi. Peter lim mah sa in bia
in, atawp uh hi. Rome biakna lui a biaklai a, a nusian “Fortuna” limte pen Mari
lim ci in a mai-ah khukdin in abia uh hi. Hih bangin milim abiak nop manun Lai
Siangtho sunga “Milim bia ke’n” a cihna pen nawngkaisa in na hem uh hi. Kamsang
Daniel in “thukhamte leh hunte lamdang sak ding hi” a cihna a tangtung ta ahi
hi. Hih milim biakna pen Nicea Council a nihvei na (AD 787) in Roman Catholic
Khawmpi ah kipsakna nei in tudong a kizang suak ahi hi.
“ KUMPI-SIAMPI UKNA: Babylon mite in a kumpite
peuhmah pilna sangpen anei, pasian thusim nangawn athei dingin ngaihsun uh hi.
Tua ahih manin kumpi ahih nak leh siampi lianpen hihna zong na nei pah uh hi.
Tua pen Kumpi-Siampi ki ukna kici a, kumpite pasian bangin na bia pah uh hi.
Hih bang kumpi ki-ukna pen Babylon panin Rome kumpi ki-ukna ah hong lut in, tua
pan in Papal Rome in hong lasawn kik hi. Pope te khempeuh in siampi lianpen za
bek hi lo-in, gam sung ki-ukna ah a sangpen za hong nei uh hi. Pasian’ thusim
khempeuh thei, mawh theilo, Pasian’ thu leh Lai Siangtho nangawn akheel thei,
hih leitung ah Pasian’ tapa tanga dingpa in um uh hi. Pasian bangin bia in amai
ah mawhnate pulak uh a, amah in a mawhnate uh na maisak hi. Hih pen Pasian
adingin, “vantung
ciang atung Pasian hehna lipkhap huai” ahi hi.
” MARY LIMA SAKHI TUIHUP(Nimbus): Babylon mite in a nusian
Semiramis lim tungah Kha nusian ahihna etsakna leh a vangliatna etsak
na-in, a lu kiim ah sakhi tuihup a kualsak mah bangun, Roman Catholic te in
zong Mary leh Zeisu lim ah tua sakhi tuihup bang na kualsak uh hi. Tua mah
bangin Mari pen si taktak lo, tu-in vantung ah kahto in a om hi cih um uh a, tua
Mary kha a kici (Dawi kha gilo)te in “Pa, Tapa leh Kha siangtho in ka tapa
Zeisu hong paikik nadingin mite akiging khol dingin hongsawl hi” ci-in leitung
mun tuamtuam ah tua khagilo hong kilaak ta hi.
Hih Mary kilaakna pen Roman Catholic te in Mangmuhna 12 a,
“Numei Ni tawh a kizem” acih pen ahi hi na ci uh hi. 1917 kum in Portugal gam
Fatima mun ah, naupang thumte kiangah Mary a kici dawite kha hong ki lang
ngei hi. Tua kilaakna mu
dingin kumsim in mi awn sawm-le-nga
(15 million) bang leh siampi leh pastor 15,000 bang na hawh den uh hi. Hih bang
mah in mun tuamtuam ah Mary ki laakna kimu kawikawi ta hi. Roman Catholic te
bek thamlo, Protestant makaite in zong na thupi muh mahmah uh a, hibang
kilaakna mun khempeuh paisawm ta uh hi. Mary kha kilaakna mun khempeuh ah
“Tulai mawhna leh siatna tampi hong pian semsem na in, Sunday siangtho taka na
tanh loh man hi” ci hi. Amau bawltawm ahi, Sunday Nimrod a biakna ni pen mi
khempeuh atang dingin hong deih ahi hi.
• NEK-LE-DAWN
: Babylon khuapi lam khia pa Nimrod pen nek-le-dawn a uk, sahai leh
saben hat mahmah hi-in, Babylon suan-leh-khakte zong zu leh sa hai, sasiang leh
sianglo a khen lote ahi uh hi. Daniel hun lai-in zong Babylon kumpipa
Belshazzar in, zu-le-sa ne in pawi lianpi kham a, a mi thupi 1000 te tawh
nuamtak in pawi abawl lai in, khut tawng khat in kawm tungah lai na-at ngei hi.
Hih Babylon ngeina hoih lo pen Roman Catholic in na lasawn in, Lai Siangtho in
sa sianglo acih pen Pontiff Eleutherius (AD175-189) in “avekin siangta hi” na
ci hi. Peter nangawn in, “A sianglo leh a nin peuhmah ka ne ngei kei hi”, (Sawltakte
10:14) acih pen thusim lo in avek in asiang tawh sianglo tawh ne ta uh
hi. Tua ahih manin, Babylon “Lei a numei kizuak leh kihhuai nu” ahihna pen
Roman Catholic in hong dawlto khin ta hi. “Dawite kua suak khinta in, kha
gilote omna suak khinta a, a kihhuai, a muhdahhuai vasa namkim in omna in neita
uh hi” cih hong tangtung ta hi. “Ama hukna lenggah zu mite dawnsak a”
acih mah bangin, Roman Catholic langpan a om Protestant a kici te in zong a
nungzui in sa siang leh sianglo zong dei nawn lo in a vekpi in hong ne ta uh
hi.
Khai leh, hih lai asim kongit sanggamte aw, hih a tunga kong
pholak khiatte in Babylon mawhna pawlkhat bek ahi hi. Hih mawhnate leh a dan
thuakna dingte ah ih kihel loh nadingin Van Pasian in, “Kei mite aw, ama mawhna
bawlna kihel kha loin, ama thuak gimnate na thuak khakloh nadingun ama kiang
panin hong pai khia un.. ama mawhna in vantung dong tung khin a, ama
tatsiatnateng Pasian in a ciamteh zo hi” ci-in eite hong sam hi.
Reference: The Thunder of Justice, pp.3-5.
