LESSON 5 JAN. 23 – 29 SIATNA BEI NAI LO
SABBATH NITAK: TU KAAL SUNG SIM DING: 1Sam. 17: 43 – 51; 2Sam. 11: 1 – 17; 1Kum. 18: 21 – 39; 2Kum. 19: 21 – 34; Esther 3: 8 – 11; Nehemiah 1.
KAMNGAH: “Tua ciangin a dik ka Pasian in kei hong ompihna le kumpipa in kei tungah hong gen thute zong amaute tungah ka gen hi. Tua ciangin amaute in “Tu-in nasep kipan pah ni,” hong ci uh hi. Tua ahih ciangin lawp mahmahna le ngimna hoih tawh nasep a kipan uh hi. Nehemiah
2: 18, 19.
David, Elijah, Hezekiah, Esther le Nehemiah cihte’ nuntakzia in, kua mah in a thupi simloh mi ahih uh hangin, Pasian in tua bang mite mah zang thei veve hi, cih pulaak hi. Topa hong thupiak bangin nungta-in, a kamciamte muangin Ama tungah a citak mite in siatna khempeuh zozo ding hi. Topa thahatna sungah nungta-in Amah sungah a om mite in siatna sungah puk lo ding hi. Topa hong hotna hangin a lungdam ding i hi hi. Ze-etna i tuah ciangin lungdam ding hamsa hi. Bang bang a thuak zongin Topa tung a lungdam mite in upna kip nei ding uh a, tua upna in amaute’ gualzawhna hi ding hi. Khrih in eite aa ding hong thuakin, a mite tungah ciampel lo hi, ci-in amah i muan ding kisam hi.
SUNDAY JAN. 24
DAVID, GOLIATH LE BATHSHEBA
Leitung in siatna tawh kidim hi. Bang hang hiam cih leh mihingte mahmah siatna tawh kidim hi ven! Na khempeuh a Piangsak Pasian in Ama meel le lim suunin a bawl mihing in amau le amau-in kisia-sak uh, cih thu ngaihsun dih! Mihing in na hoih sem thei, a sia zong sem thei hi. Mihing in a hoih lah sem kha zel, a sia lah bawl kha zel hi. Mihingte aa ding lungdamhuai mahmah thu in Pasian’ hong hehpihna hangin Khrih in a niam penpenin hong kiniamkhiat sukin, mawh nei mite in Pa Pasian tawh kizop kik theih nading lampi hong bawlsak khin zo a, ei mihingte aa dingin na lian tampi hong bawlsak khin zo hi. Tua hi-in Khrih tawh kikop lo peuh mah in siatna lampi a zui, Satan tawh kipawl ahi hi. Satan pen a om takpi, siatna pen kuama pelh theih loh ahih manin Topa tawh kizom lo peuhmah galpa khut sung tung pelmawh ding hi (1Pet. 5:8).
1Sam. 17: 43 – 51 sim in. Koi bangin David’ kammalte in a gualzawhna pulaak hiam? 2Sam. 11: 1- 7 ah bang thu pulaak kik hiam? Bang in tua bangin kilamdangsak hiam?
_______________________________________________________
________________________________________________________
Goliah galhangpa a zo David hi. Ci le sa lunggulhna a lelpa David mah hi. Tua hunin David in zi bangzah nei khin? Mi zi deih beh! Galdo-na in Topa aa hi, cih thu koi lam tung mawk? (1Sam. 17: 46, 47). David in galdo-na in Topa aa hi a, Topa galvan bek tawh gualzawhna kingah hi, cih thu tel mahmah hi. Ahi zongin tua gal in Elah zangkuam a galdo na hi lo-in, ci le sa deihna galdo-na ahi hi. Nang le kei in zong tua gal do ding ihi hi.
David in Bathsheba tawh a mawhlam kiphawk thei a kisik hi. Khial kik nawn lo pah hi. A kisikzia Late 51 sungah kimu hi. “Lungsim siangtho ding” deih hi (aneu 10); “Pasian tawh kizopna thak lunggulh hi (Aneu 11, 12). A khial lo kuamah om lo hi. Ahi zongin Topa in a khialhna kisik mite puahpha hi.
Na nunzia ngaihsun in. Bang bang na tuak kha zongin, nuamna, gimna na thuak zongin bangci bangin mainawt ding na hiam?
MONDAY JAN. 25
AMAUTE LUNGSIM KIKHEL
Lai Siangtho sungah Tishbite khua mi Elijah pen Pasian zat mahmah kamsang khat hi. Kumpipa kiangah kum 3 bang guahzu lo ding hi, ci-in gen hi (1Kum. 17:1). Kumpipa kiangah thugen ding lauhuai mah taleh, Pasian sawl bangin gen khin phet, tai 7 kim a gamlatna mun mual khat ah kahto hi.
Saklam Israel gam in gimna a thuak laitak hi-in, Pasian bialo-in guah pasian bia uh hi (1Kum. 19:10). Elijah in guah zu lo ding hi, ci-in a gen ciangin, guah pasian sangin a vanglian zaw Pasian khat om hi, ci-in a pulaak hi-in, guah pasian bia mite heh mahmah ding uh hi. Guah pasian in kum 3 sung bang mah sem thei lo ding hi, a ci hi pah hi. Tua khit teh Elijah in, Asherah kamsangte le a nungta Pasian kamsang, kua in vanglian zaw hiam, ci-in Elijah in to kik hi. Elijah in amah kia bek hi-in, kamsang dangte ahih leh, 850 bang pha ding uh hi ( 1Kum 18: 17 – 20).
Carmel mual tungah mite hong kikhawm uh hi. Elijah in tua mite tungah “ bang tan vei lungsim nih nei lai ding na hi uh hiam?, ci-in mite to hi ( 1Kum 18: 21). Biakpiakna dingin biakna tau tungah bawngtalte koih uh hi. A vanglian zaw zaw in van panin mei kia sak ding a, tua biakna tau kangtum ding hi. Tua hun lai-in guah pasian a biak uh ciangin bawngtal tawh biakpiakna pia uh hi.
1Kum 18: 21 – 39 sim in. Baal pasiante in bangmah sem thei lo hi. Israel mite in bang mu dingin Elijah in lamen hiam? Bang hang in tu ni dongin tua thu kisam hiam?
_______________________________________________________
________________________________________________________
Elijah in mite a theihsak nop thu 1 Kum 18: 37 sungah kimu thei hi. Tua thu in na lamdang piangte hi lo-in, Israel in Pasian tawh a kamciamte citakin a let ding uh kisam hi, cih thu ahi hi. Bang hang hiam cihleh a thuciam uh palsat uh hi. Pasian kiang zuan dingin sapna mah thupi penin ngaihsun hi. Pasian in ama vangliatna tawh thagum sawl lo hi. Kha Siangtho in hong hopih a, tua hong hopihna a za khempeuh in Topa kiang a zuan dingin a khensat ding uh kisam hi. Tua a hong sapna aw za-in Amah a beel mite khensatna bangbangin Topa in sem hi. Tu hunin zong tua mah hi. Topa vangliatna hangin a nungta i hi bek a, ahi zongin thagum hatna tawh amah a um dingin hong bantangkaih lo hi.
TUESDAY JAN. 26
A LANGDO MITE’ KAMPAU
Hezekiah in Judah kumpi a sep laitakin Assyria kumpi a hat laitak hi-in Israel saklam gamte zo mangin Judah mite in Mesopotamia gamah kithehthang uh hi (2Kum 18: 9 – 12). A pu a pate uh hun a kisem lo thute tu-in Pasian in amau hunah sem khia hi. Pasian in mi khempeuh a hong hotkhiat na dingin a geel khempeuh Honpa tungtawnin tangtung hi. Leitung khempeuh in Ama vangliatna mu ding hi. Topa in tua dingin lampi bawl khol hi. Ellen G. White, Prophets and Kings, 292.
Assyria kumpi Sennacherib in Judah simin khuapi lian khempeuh a suksiat khit ciangin siahkaai hi (2Kum 18: 13 – 15). Hezekiah in a neih a lamh khempeuh a piak hangin Sennnacherib lungkim zo lo ahih manin Jerusalem khuapi pia khia dingin ngen hi. Assyria pasiante in amaute honkhia zo lo ahih leh, Judahte Pasian in zong honkhia zo ding hiam, ci-in ngaihsun uh hi (2Kum 18: 28 – 30, 33 - 35). Tua bang hun laitakin Hezekiah in thunget cih sim loh bang mah dang sem thei lo hi (2Kum 19: 15 – 19). Pasian in Hezekiah thapia dingin Isaiah sawl hi (2Kum 19:6). Tu-in Pasian in a kamsangpa sawl kik hi.
2Kum 19: 21 – 34 sim in. Topa mite in gimna a tuak laitakun Topa in bang thu pia hiam?
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
Assyria galkap honpi in Jerusalem umcih uh hi. Khua sung mite patau-in lau mahmah uh hi. A taktakin Assyria galkapte guallel ding hi a, Jerusalem khua mite in tua lamtak thei lo uh hi (2Kum 19: 35). Assysia kumpipa guallel in a gam ah ciah kik a, a tate nih in thatlum hi ( 2Kum 19: 36, 37).
Koi bangin lau-in dipkua mah ta leng Pasian i muang thei veve ding hiam? Bang hangin a tawpkhakna ah Pasian in hong gualzawhpih ding hi, cih phawk ding thupi hiam?
WED JAN. 27
SIH DING THU KIPIA
Esther hun sunga thupiangte a kipan , Persia gam sung thupiang le amau ngei-na cihte tu hun tawh kibang lo, i telzawh loh zong tampi om hi. Ahi zongin a kician mahmah khat om a, tua in: Pasian in Persia kumpi khutzatin nei a, Abraham tungtawnin Israel mite tungah a kamciam piakte a tangtun nading hi, cih kitel hi (Pian.
12: 1-3; Isa. 45: 1; 2Khang. 36: 23).
Jew numei no Esther in kumpi nu dingin minphatna ngah hi.
Gam uk makai dangte, Joseph, Daniel cihte tawh kibang lo-in Pasian in Ama deihna munah Esther lamto hi. Pasian in a lamdang mahmah lampi zangin nasem hi, cih hong hilh hi.
Esther 3: 8 – 11 sim in. Messiah Honpa tawh kisai-in Pasian in Jew mite aa ding a geelsak khempeuh khat khit khat hong kilang hi. Tua thupiak hangin bang thu piang hiam?
__________________________________________________
__________________________________________________
Kumpipa in ama thupiak in bang thu piangsak thei cih mukhol lo hi. Satan mahmah in zong a nungta Pasian a bia mite beimang nading vaihawm hi. Ellen G. White, Prophets and Kings, 600, 601. Hih bang mite lak pan mahin Honpa hong piang khia hi.
Biakna in na tampi piangsak thei hi. A nungta Pasian a bia mi tawmno khat in milim biak ding thupiak nial uh ahih manin, gam sung buai-na lian mahmah hi (Esther 3: 5) Esther hun lai-a Jew mite mah bangin hun nunung ciangin mi khempeuh, Satan mi maw, Khrih mi cih khennih bek pha ding hi. Esther hun lai-a Jew mite bangin Pasian tungah a citak mite in gimtuak ding uh hi. “ Mangmuhna 13: 15 sunga genkholha bangin ‘sapi biak ding a nial mite in gimna thuak ding uh hi. A piangkhinsa thu in hong hilh hilh napi bang mah i theihlawh kei hi.
Bang hangin ei tawh kibang lo mite muan ding hamsa sa i hiam?Piansak thu le hotkhiatna thu in tua bang lungsim in hoih lo hi, ci-in hong hilh hi lo hiam? Koi bangin mi khat galin nei kha thei zel i hiam?
THURSDAY JAN. 28
NEHEMIAH
Nehemiah in kamsang a sep hun laitakin nam dang mite in Israel gam a uk hun uh ahi hi. Mite in Pasian tawh a thuciam uh palsat uh hi. Ahi zongin Pasian in amaute nusia lo hi.
Nehemiah 1 sung sim in. Bang thu hangin thungen hiam? Koi bangin Daniel thunget tawh kibang hiam?Satan le Khrih kido-na koi bangin pulaak hiam?
_________________________________________________________
_________________________________________________________
Kumpi pa phalna tawh Nehemiah in Jerusalem ah ciah kikin biakinnpi puahpha hi. Nehemiah in Jerusalem khua sung en kawikawi masak phot hi. Zan khuamial sungin Jerusalem vel hi. Na khempeuh kisia khin ahih manleh khua sung khempeuh pai thei lo hi (Neh. 2:4) Tua manin khua pua lamah paikhia-in tua panin khuapi sung en hi (Neh. 2:15).
Neh. 2: 16 – 18 sim in. Makaite in piang zo ding hi, ci-in a ngaihsut thute uh koi bangin semkhia dingin Nehemiah in pulaak hiam? Tua thu in bang hong hilh hiam?
_________________________________________________________
__________________________________________________________
Nehemiah in makaite kiangah saltanna pan Jerusalem a ciahkikna thu a gen masa loh hangin makai pawl khat in Nehemiah vaihawm thute langpan uh hi. Jerusalem puahphat ding geelnate nial uh hi (Neh. 2: 10, 19, 20). Kulhpi cian kipan uh a, bawlsiatna thuak pah uh hi (Neh. 3); Jerusalem sung a om namdang makaite heh uh hi (Neh. 4:1); amaute nasep zahpih uh hi (Neh. 4: 2, 3). Jew mite in nasia takin nasep a muh uh ciangin, tua makaite’ hehna lian semsem hi (Neh. 4: 7, 8).
Nungkin ding pen baih mahmah ding hi. Ahi zong bang bang bawlsiat langpanna a thuak uh hang, lungkia lo-in mainawt uh hi. Pasian muang kawmkawmin kulhcian nasep sem uh a, amau a langpangte Topa ap uh hi (Neh. 6: 14).
Langpanna tawh kipelh kuamah om lo ding hi. Tua bang hun ciang, koi bangin nungkin ding le mainawt ding theithei ding i hiam?
FRIDAY JAN. 29
SINBEH DING:Pasian in Ama mite tungah thuman citak tawntung hi, ci-in i thei hi. Ahi zongin khat veivei ciang i thuak thute hangin, Pasian’ thuman citakna koi ah om mawk hiam i ci kha zel hi. Ahi zongin na khempeuh kipatna le a bei nading thute ngaihsun lehang Pasian’ citak thumanna muanlah ding hi lo hi. Ahi zongin Hittite mi Uriah le a dang thu i telloh tampi om hi. Kamsangte le sawltakte mah bangin hamsatna le i telzawhloh thute i tuah khak ciangin, Paul hong hilh i phawk ding thu in: “Tua ahih manin ka lungkia kei uh hi. Ka pualam uh a kiamkiam hangin ka sunglam uh a ni a ni-in hong kithak suaksak hi. Ahang in, a cihtak lo le hun tomno sunga ka thuak uh lungkhamnate in tuate khempeuh a khup tawntung minthanna kote hong ngahsak hi. Tua ahih ciangin a kimu theite mitsuan lo-in a kimu thei lote ka mitsuanzaw uh hi. Ahang in, a kimu theite tomkha kal sung bek om a, a kimu thei lo pen ahih leh a om tawntung ahi hi (2Kor. 4: 16- 18). Paul in nisim i tuah gimna, mihing kicinlohnate sangin lametna hong neisak thute mitsuan zawk ding hong hilh hi.
KIKUP DING DOTNATE:
1. Lai Siangtho in i lamet ding bang thute hong hilh hiam? Bang hong musak hiam?
2. Bang thu in David puksak hiam? Bang bangin thupha kipia taleh puk veve hi. Khialin mawh mah taleh, tuate en lo zaw-in, Pasian hehpihna,Pasian lapsangna ngaihsun in. Jesuh sungah i ngah hotkhiatna kicing thu hi lo hiam? David i bang phial zongin, bang bangin mawhin khial kha phial ta leng, koi bangin kisikin, mawhmai-na in lungmuanna hong ngahsak thei hiam?
