MUC

Print Friendly and PDF

Tuesday, September 15, 2015

LESSON 3 OCT. 10 – 16 ISRAEL’ KUMPI NUNUNG NGA-TE

LESSON 3     OCT. 10 – 16

ISRAEL’ KUMPI NUNUNG NGA-TE

SABBATH NITAK: TU KAAL SUNG SIM DING: 2Khang. 34; Jer. 22: 1 – 19; 29: 1- 14; 23:                                   2- 8; 2Khang. 36: 11- 14.


KAMNGAH: "Amah in mizawngte le mi cimawhte thuman tawh thukhen a, na khempeuh a hoih a suak pah hi. Tu-a banga hihna pen kei nong theihna uh hi lo ahi   hiam, Topa in kong ci hi" (Jeremiah 22: 16).

1880 kim pawlin, Russia mi Fyodor Dostoyevsky in kumpi a langpan manin kum li sung thongkia hi. Bang gen hiam cih leh, a thongkiatpihte in mawhna hanga thongkia hi napi, mawhna kisik lo uh hi. Kipuahphat ding peuh mah ngaihsutin nei lo uh hi. Amau' gamtatna pen a dik mah hi-in, ngaihsut uh hi.

Dostoyevsky’ gen bang mahin Josiah simloh Judah kumpite in Topa a langpanna uh hangin gimna thuak ta le-uh khial kisa lo uh hi. Jeremiah in tua bangin a gamtat manun amaute thuak ding gimna lianpite genkhol hi.


Tu kaal sung i sin ding thute in: Pasian in kumpi ki-ukna tawh a mite a makaih ding a deihlohzia, kuamah in Jeremiah’ nasep a pahtak lohzia tu kaal sungin i mu ding hi.



SUNDAY        OCT. 11

JOSIAH’ UKNA SUNG JUDAH MITE

Josiah in Saklam Gam uk Kumpi a sawm le gukna kumpi hi. Ama uk sung teng BC 640 – 609 sung hi. A pa Amon le a pu Manasseh pen Judah kumpite’ lak pan a gina lo mahmah kumpite hi-in, milim biakna tuamtuam Judah sungah a lutpih kumpite hi. Amau khit kum 50 ciang, kum 8 a pha Josiah pen kumpi-in kikoih hi. Josiah in Judah mite kum 31 uk hi. A pu a pate banglo-in, bangzahin kilangpan taleh, Josiah in Topa’ muhna ah thumanin gamta hi (2Kum. 22: 2).

A pa gitlohna zui ding kisawl taleh, Josiah in Topa’ deihna bangin mite a makaih ding khensat hi. A pu a pate bangin a khialh loh na’ngin Topa zui dingin a lungsim khensat hi. Thuman lampi panin pialkhia lo hi. Pasian' sawl bangbang mang ahih manin mite' makai le muan le suanin om hi” Ellen G. White, Prophets and Kings, 384.

2Khang. 34 sung sim in. Josiah in bangte puahpha hiam? Mimal kipuahphat nading, pawlpi bupin kipuahphat nading hi taleh, bang hangin tua thute kisam mahmah hiam?

_______________________________________________________________

________________________________________________________________

Josiah in milim biakna tawh kisai khempeuh sumaimang kiuhkeuh hi. Hih pen kipuahphat nading kaal masa pen hi a, tua bek tawh kicing hi lo hi. Nihna ah: Topa’ thukham a zak khit uh ciang “ Topa zui-in a lungsim neihzah le a hinna khempeuh tawh a thupiakte, zuih ding ngeinate le a thukipte zui-dingin kiciam uh hi (2Khang. 34: 31).



2Khang. 34: 32, 33 sim in. Makai ulian tawh kisai-in mite etteh takcing gam le tong hoih tawh kisai bang na mu hiam? Bangci bangin na kampau, na gamtat in mite huzaap hiam?


MONDAY       OCT. 12

JEHOAHAZ LE JEHOIAKIM:  A NUNGTOLH KUMPITE


Shallum min nei Jehoahaz in kum 23 a phakin a pa’ kumpi tokhom luahin kha 3 sung bek kumpi semman hi. Egypt mite langdo ahih manin Pharoah in ama sanggam khat tawh laihkhia hi. Egypt gamah kipaipih in Egypt ah si hi (2Khang. 36: 4; 2Kum. 23: 31- 34).

Jehoahaz khit ciangin BC 609 – 598 sung Josiah’ tapa Jehoiakim in kumpi sem hi. Nebuchadnezzar in Jerusalem do-in biakinnpi sunga vante le mite Babylon gamah a ciahpihte lakah Jehoakim zong kihel hi. Jeremiah hih thute hilhkhol napi amaute in thudonlo uh hi.

Jer. 22: 1- 19 sim in. Bang thute hangin Topa in Jehoiakim thuhilh hiam?

_____________________________________________________

________________________________________________________________

Topa in Jehoiakim a huaihamna, a sumduh luat manin Jeremiah tungtawnin thuhilh hi. Jehoiakim Egyptian kumpite’ maipha a ngah nop manin Judah mite' tungah a khengvalin siahkai, Judah mite nengniam hi (2Kum. 23: 35). Ama kumpi inn ding thatang hatna tawh mite nasemsak hi. Topa’ thupiak Torah tawh kituak lo-in ngongtat hi. “Na vengte uh niambawlin mawksuk kei un. Nasem dinga na cialte thaman zan khat zong dekbawl kei un” (Siam. 19: 13). A pa Josiah bang lo-in Judah gamah milim biakna koih hi. A pa’ nung zui lo-in, ama siatna le a pa’ khanlai hunte Jeremiah in hih bangin pulaak hi: “ amah in a zawngte le a kitasamte’ thu panpih a, na khempeuh ah a daupai hi. Tua in kei nong theihna uh hi lo ahi hiam, Topa in cikhia hi (Jer. 22: 16).

Pasian theihtelna koi bangin kingah thei hiam cih leh, cimawh tasam mite hehpihna, eima hamphat nading ngaihsut lo-in mite va huhsiamna cihte ahi hi. Topa Jesuh in zong cimawh dongtuak mite hehpih hi. Tua bang mite a don a kem dingin vaipuak i nei hi.

Cimawh mite huhna in Topa Pasian theihtelna hong guan hi, cih tawh kisai ngaihsun in. Bang deihna nei hiam?


TUESDAY       OCT. 13

JUDAH KUMPI JEHOIACHIN’ UK TAWLKHAT SUNG

Jehoiakim’ tapa Jehoiachin pen Judah kumpi a sawm le kua-na kumpi hi. Kha thum le a lang khawng bek kumpi semman hi. Kumpi 18 a phakin kumpi sem hi. BC 598 kumin Nebuchadnezzar kumpipa le a galkapte in Jerusalem do-in Jehoiakim a kipan a zi a ta, a kumpi nasem khempeuh salin kai hi. Babylonte’ ukna sungah a om zawh kum 37 a ciin khit, BC 561 ciangin Nebuchadnezzar’za laihpa Evil Merodach in hehpih ahih manin, Babylon kumpite tawh anne tuidawn theihna kipia, a kumpi’ puan kisilhsak kik hi (2Kum. 25:27 – 30; Jer. 52: 31- 34). Jeremiah in a genkholh bangmahin David’ tokhom luahkik zo nawn lo hi.

Jer. 29: 1- 14 sim in. Hih thu in Jeremiah tungtawnin saltanga om Jehoiachin le a innkuanpihte aa ding Topa’ thupuak ahi hi. Mite’nenniamin om mah ta le-uh koi bangin amaute tungah Topa in a itna le a hehpihna kilangsak veve hiam?

________________________________________________________________________

________________________________________________________________________

I zakmun mahmah Topa’ kammal “Bang hang hiam cihleh Topa in kong cihin-ah, mai lama lametna note kong piakkik ding, na siatna ding uh hi lo-in na phattuamna ding uh geelna ka neihte kei bek in ka thei hi.” (Jer. 29: 11). Hih in Babylonte’ gualzo-in amaute’ sila-in a om Judah mite aa ding Topa’kamciam ahi hi. Lamet bei kisa khaphial mah ta le-uh, Topa’ itna in amaute nusia het lo hi. Amau hoih zawk nading a kipuahphat nading hi zaw hi, cih a tel ding uh Topa in deih hi. Lungzin kawmkal ah Topa’ hoih a muh theih ding uh thupi hi. Tua hi-in saltanna pan suahta-in, Topa kiang zuan kik thei ahih manin, tua in lametna lianpi hi lo hiam?

Tu laitak na dinmun in lamet bei na kisa kha phial zongin nang aa dingin lametna om lai hi, cih na phawk kha hiam?


WEDNESDAY            OCT. 14

A TAWPKHAKNA TATAK CIANGIN

2Khang. 36: 11 – 14 sim in. Judah gam kisiatma Judah’ kumpite’ thu bang pulaak hiam? Topa a langpanna bulpi pen uh bang thu hiam?

_____________________________________________________

_____________________________________________________________________

Mattaniah min nei Zedekiah in kum 21 a phakin kumpi sem hi. Nebuchadnezzar’ deihna bangbang a sem dingin amah mah in kumpi-in a koih ahi hi. Ahi zongin a pu a pate’ nunzia mangngilhin, Pasian’ thuhilhte phawk lo ahih manin Judah gamin siatna tawh kidim semsem hi. Sangpen Pa Pasian langpan theihtawpin langpan uh hi (2Khang. 36: 14). Babylon mite’ siatna khempeuh Zedekiah in zuihpih hi. Namdangte' tungah khuavak ahi ding le thuman thutak lamlak dingin Egypt gam saltanna pan kihonkhia hi napi, namdangte’ siatna zuihpih zawsop uh hi. Judahte’ tangthu in nang le kei bang hong hilh hiam?

Jer. 38: 14 – 18 sim in. Kumpi pa in bang ngen a, bang hangin ngen hi ding hiam?

_____________________________________________________

___________________________________________________________________________

Topa Pasian in tamveipi mah Babylon mite’ khut sungah ki-ap dingin Judah mite thupia hi. Babylonte’ gualzawhna pen Judahte in Topa kiang pan a taikhiatna hang uh hi, cih a tel ding uh Topa in deih hi. Ahi zongin Zedekiah in tua thu um lo-in, Egypt mite zawnin Babylon do veve hi. Ahi zongin BC 597 kum kimin Babylon in amaute susia mang hi. Judah gam le Jerusalem khuapi mahmah kipuahphat theih nawn loh zah dong phialin kisiacip hi. Mawh kisik nading, kipuahphat nading hun tamvei kipia pia taleh, awlmawh lo uh hi.

Judah mite bangin thuman thutak pulaak dingin SDA pawlpi hong khang khia hi. Judahte’ khialhna tungtawnin bang thu na ngah hiam?


THURSDAY   OCT. 15

A CIANLAI MITE


Israel mite le Jerusalem khuapi in Topa’ thu a nial manun bang tuak uh hiam?

_________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________

Topa Pasian in a gensa bang lianlianin tangtungsak hi. Mawhna a kisik lote in a thuak ding uh gimnate um lo uh ahih manun siatna thuak takpi pah uh hi. Hong kigen lo lah hi lo, na up loh manin tua bang na thuak kha ngei hiam? Topa Pasian in hong hilhkhol, hong gen khol hi napi i up kei teitei leh, Topa’ gen bangin i thuak mah ding ahi hi.

Jer. 23: 2 – 8 ah bang thupuak om a, Judah mite tungah lametna bang kipia hiam?

_________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________

Mihingte’ muhna panin lamet om lo mah hi. A gam uh kisia hi. Biakinnte beimang hi. A makaite uh salin kikai khin hi. Jerusalem khuapi kisiacip hi. Judah mite a mai mangthang ding hi ta hi. Nam dangte zong tua bangin a beimang tampi om khin hi. Ahi zongin Topa in amaute taisan lo-in, khuazingpi lakah khuavak bangin Topa in amaute lametna kamciam pia hi.

Topa in ama sawltak kamsangte' tungtawnin lametna le a piak ding vantung thupha om kei leh, Judah kumpi in lametna dang nei tuan lo hi. Jerusalem a om Jeremiah tungtawnin, Babylon a om Daniel tungtawnin, Chebar gunpiau a om Ezekiel tungtawnin Pasian in a mite' tungah a kamciamte hi taleh Moses tungah a kamciam piak bangin nasem hi. Topa Pasian in a thupiaksa om bangin Ama tungah a citak mite tungtawnin a kamciamte tangtungsak takpi hi. Pasian’ kammal in a tawntungin kipin, kho hi (1Pet. 1: 23).

FRIDAY           OCT. 16
SIMBEH DING: Judahte in Topa’ thupiakte kin lo uh hi. A nungta Pasian a langpan lo Judah mi tawnno khat hangin Judahte in lametna nei thei lai uh hi. Chaldean galkapte in Jerusalem khuapi umcihin a zawhgawp manin Judah mite in lamet bei kisa uh hi. Jeremiah in tua bang siatna a tun ding genkhol thithe den ahih manin thongkiat lawh hi. Jeremiah’ thugen a um Judah mi tawmno khatte aa dingin lamet bei tuan lo hi. Judah mite siatna tawh kipelh nading thuhilh den Jeremiah in bawlsiatna a thuak hangin Pasian in taisan lo-in, thuman a nial mite in a mawhna uh kisik peuh leh mawhmai ding ahihlam amaute theisak veve hi. Tuhun dongin tua lametna le hehpihna eite in i ngah lai hi. Ellen G. White, Prophets and Kings, 466.

Ellen G. White le Lai Siangtho in zong“ Pasian in mawhmaisak ding le honkhia dingin kiging tawntung hi,” cih thu ngaihsun in. Singlamteh in hih thu mah hong hilh hi. “ Pasian in mawhmaisak ding le honkhia dingin kiging tawntung hi,” cih thu i theih nading bang dang kisambehlai hiam?

KIKUP DING DOTNATE:

1.     Mite in Jeremiah kiangah “ nong hehpihna-in kong ngetna uh hong za inla Topa na Pasian tungah a citakin a om lai mite a' dingin thu hong ngetsak in. Ahang in, tu-a nong muh bangin hun khat lai-in ka tam uh hangin, tu-in tawmno bek ka om lai uh hi,” ci uh hi (Jer. 42: 2). Hih thu in thuman thutak zui mi tawmnote’ thu bang hong hilh hiam?

2.    Judah mite i hawmthawhna zong om kha ding hi (1Kor. 10: 11). Topa tawh kigamla napi uh , Topa ‘ thu zui mahin kingaihsun uh hi. Mittaw i hih lam kiphawk lo-in, khua mu mah i kisak pahpah manin bang lauhuai thute kituak kha ding hiam? Koi bangin kineihkhem tawh kipelh thei ding i hiam? Koi bangin Khrih’ sihna tungtawnin kipuahpha thei ding na hiam? Khrih mitsuan lo mi in bang din mun tung ding hiam? 

To get the latest update of me and my works

>> <<