SDA PAWLPI NASEPNA
leh VANTUNGMI THUM TANGKONA (Mang 14:6-12)
Khamtung (Chin
Hills) gam bupah vantungmi thum tangkona, (Mang 14:6-12) sung thupuak a lutna
tangthu atom in hih bang hi.
SANGMANG VAIKHAKNA
LAI
1944 March kha 13
ni in Tonzang khua ah galpi nih na Japan galkapte hong tunga, gal kitai kek hi.
Tua lakah tangvalno Ngul Khaw Pau zong galtai pen India gam Calcutta khuapi
dong pai suak in tua khua ah motor hawl va sem hi. Amah ABM te hi-a, biakna
ahahkat, Tedim a C.E phuat cil 1940 kum October kha, F.O. Nelson leh Sia Khai
Khaw Lian makaih lai-in, CE panmun len masate lakah zong kihel pah hi. A lawmpa
Vanlalrawna (Lusei tangvalno) khat tawh kithuaha, Laisiangtho thu kikum zel uh
hi. Rawna pen Baptist pana SDA ah a na kikhel sa hi-a, Sabbath thu ah a lawmpa
Ngul Khaw Pau pen convert hi. 1947 kum ciangin a khua lam uah ciah tuak uh hi.
1952 kum ciangin Ngul Khaw Pau in, pawl ding ngah zo lo den ahih manin,
Tedim-Leilum panin, Lusei pau tawh Aizawl-chal- tlang khua ah, SDA sangmang om
hi, cih thei ahih manin, Thuhilhsia vaikhakna lai khak hi. W.G. Lowry te nupa
in tua lai na ngah uha, a zi min Zohmangaihi ci-a aphuah uh tawh lai thuk kik
uh a,
"Nong laikhak
ka na ngah uh hi. Na deih bang in evangelist 2, Zakhuma leh Lalkhuma kong puak
uh hi. Ahi zong in Tedim pau siam lo uh ahih ciangin Darkhai ah na pai lecin,
na kimu thei ding uh hi. Tham lo-in, na lai pen mangpau in ka na let uh a,
Burma Union, SDA Mission zum ah ka na puak sawn sak uh hi. Bang hang hiam cih
leh, Tedim pen Burma kumpi gam inhuam a, sum zong Burma sum kizang hi a,
vaihawmna khempeuh ah, kumpi gam uk akibang hi leh, nasepna nuam zaw ding ahih
manin, Burma Union panin Thuhilhsia hong puak nading un, nangh laikhak pan
dinmun la in, kong ngetsak uh hi. Pasian in thupha tampi hong pia ta hen.
Hong it, Pi
zohmangaihi.
SDA Mission,
Chaltlang-Aizawl
Tua laikhak pen 14
December 1952 ni-in Tedim-Leilum panin Ngul Khaw Pau in na ngah hi. Tua hong
tun phet in Zakhuma le Lalkhuma pen Darkhai a na tungta ahi uh hi.
Burma Union SDA
Mission ah C. B. Guild President na hi a, Southern Asia Division ah R. H. Pierson
President ahih laitak hi. Burma Union committee kumtawp kikhopna panin Elder
Pierson in, A.E. Anderson pen Myaungmya High School siapi sem kim lai, Chin
Hills pioneer Missionary sem dingin deih ahih manin, na zawna, committee in
thukim pih in khensatna nei-a kipsak pah uh hi.
Gam thak taktak
hong ding ahih manin amah kia zin sak mawk lo-in, Union ulian pawl khat tawh
gam vel in hong zinto uh hi. President C. B. Guild, Secretary Peingyi, Fredi Ba
Tin leh Myape te in hong zui to uha, Anderson pen Tahan pan in V. Rualchhina
kizuisak in Falam lam Rik buzung ah W. G. Lowry tawh va kimu uh hi. A lawm dang
teng pen Tedim hong zinto uh a, Tonzang dong vapha uh hi. Hong kileh kik
ciangin Thuklai ah baang uh-a, tua pan ciah suak uh hi. Anderson pen W. G.
Lowry tawh akimuh khit ciangin Kalemyo dong mah hong ciah kik in, Go Za Kham
tawh kimu a, Tedim hong zinto uh hi. Lowry in a piak Ngul Khaw Pau laikhak pen
hong keng to a, a mihing a zon leh, Tedim zato na lum a, hong veh in thu hong
nget sak hi. "Hih lai, nangma gelh ahi hiam?" ci-in Lowry piak
laikhak pen laka, "Hi mah hi," ci-in lamdang sa lel hi.
"Sangmang na vaikhak bangin kei hong pai ding hing, Pasian nasepna nong
huh ding hiam?" ci leuleu a, "Topa Pasian in hong cidam kik sak leh,
kong huh mah ding hi," ci-in kiciam uh hi. Tua pen April 14, 1953 hi.
ANDERSON, PIONEER
MISSIONARY
Anderson Myaungmya
vaciahkik phot a, a innkuanpihte leh a van teng tawh, 1953 October kha in Tedim
hong tung uh hi. Lawibual ah palikbu Khual Khan Tual inn saap in hong kipan
khia uh hi. A zi tawh atate 3, David, Leslie, Daniel nei uh a, avek un 5 pha uh
hi.
TEDIM KHUA AH
TANGKONA NUNUNG
1954 January pan
March kha dong, Leilum hausapa Hang Za Gin inn zangh in, thu gennapi hong bawl
hi. Mi 14 in April kha bup sung Go Za Kham (kamphenpa) inn ah nitak sial
tuiphuum sinna a neih pih khit ciangin, amah tuiphuum thei nai lo ahih manin,
Central and Upper Myanmar Section President P. A. Parker vaikhak in May 8, 1954
ni in Sezang leh Leilum kikal luineu khat cinh beh in, tuibual bawltawm sungah
mi (14) te tuiphum hi. Hih tui kiphumte
1 Kam Zam
2. Cing Za Huai
3. Go Za Kham
4. Phung Kai
5. Tel Khan Ning
6. Ngul Khaw Pau
7. Suak Khaw Kai
8. Man Cing
9. Cin Nang
10. Thual Cing
11. Cin Za Suan
12. Cing Khaw Dim
13. Khual Do Thang
14. Vung Khan Man
te ahi uh hi.
Hi te pen Khamtung
gam bupa SDA upna sunga tuikiphuum masa pen te hong suak hi. Tuiphuum a
nihveina pen October kha 16 ni hi-a, Lawibual a bual tui omsa, Mission huang
nuai a, lei vokkuang ciangkot sunga tuivung sungah P. A. Parker mah in phum hi.
Tua te in
1. David Anderson
2. Leslie Anderson
3. Ciin Ngaih Man
4. Lian Khup
5. Kham Za En
6. Vung Thawng
7. Zam Za Kham
8. Thang Khaw Zam
9. Vung Za Niang
10. Thang Hau
11. Thuam Kai
12. Go Khaw Hau
te ahi uh hi.
(Anderson teekta a, "Origin of Chin Hills work" ci-in makai zaw deuh
te a laikhakna ah, hih te a masa pen bangin na gelh kha mawk hi.) Tua baanah, Go Za
Kham mah kamphen in zanga, Kaptel leh Laitui te ah thu va gen in, mi 4-5 bang
tuiphumna nei hi. Bukphir, Darkhai lamah Zakhuma leh Lalkhuma te tawh anasep na
uh zong tuiphum pawl khat va nei uh hi. Amah pen thugen siam a, mite in lamniah
in, beel mahmah hi.
ANDERSON KINAWH
KHIA
1955 April kha
ciangin, Kawl kumpi Foreign office panin sikkhau lai khat hong tunga,
"Return to your original post within three weeks" ci ahih manin,
ngimna teng kipelh a Rangoon ah ciahsukkik kul hiau mawk hi. (Hih thu pen Dr.
Vum Khaw Hau, Foreing Office ah Secretary a sep lai tak hi-a, ka pa nasepna a
nawngkai sakpa nawhkhia ning ci-in hong bawl hi. Pa Suang Khaw Thang genna
bang)
Lawibual mission
huang hong ngah sak man a, mission inn zong amahmah in lamin zo nai lopi hong
ciah san hi. Ngul Khaw Pau leh Go Za Kham te in kawm a thuap nihna teng a ciah
khit ciangin khen uh hi.
KAWLZANG AH THU
KIGEN
1955 October kha ciangin
UMP sungah Ngul Khaw Thang le Tial Cung, thulawp hi ci-in za uh a, Kalemyo ah a
lawmta un, Kerosence Projector keng suk in, na zin uh hi. Kalemyo hausa a sem
Kam Nang in, sabbath vai a zak ciangin lawp a, Tuiphum sangmang Johnson, Hau
Go, leh a khutnuai siate Kham Khaw Kai leh Thuam Khan Do te Toungyi convention
pai ding Kawlpi a taam tadihte sam in, "Ka ci uh dam thei lo hi. Thu hong
nget sak un," ci-in a inn uah thunget la hi. Tua lai ah, kitalsik dingin
Ngul Khaw Pau le Go Za Kham le Ngul Khaw Thang te zong sama, "sabbath thu
lamdangsa ing, hong hilh tel beh le-u-cin ut ing," ci hi. Ngul Khaw Pau te
zong nuam mahmah uh-a, Projector kengin nai 6 pan sermon kipan thei dingin
vahawh uh hi. Ngul Khaw Pau mah in thugena, Chronology, Adam pan khangsutna, Dispensational
of events and Doctrine a kawm tung ah leikang tawh gelh in, pawlpi tampi hong
pianziazua theihna khawng teng leh Waldenseste tangthu khawng teng a sut
laitakin, S.T. Hau Go te pawl hong tung hi. Sangmang Johnson in tua ni
29-1-1955 nitak dong Sunday pen sabbath mah sa lai hi. Hausapa Kam Nang in, a
tel takin a sap tuaktuak na thu hong pulaak hi. Thu upna kibanglo nih pen kisel
dinga hong sutuakna hi a, kinialna golpi tak nei uh hi. A tawpna ah Johnson in
"We observed the Seventh-day of the week, because God created the heavens
and the earth in 6 days, and rested on the seventh day for the memorial of His
creation," hong cih mawk teh a lawmpa Hau Go in nopsa lo-a, kitaisan ta uh
hi. 1956 March kha-in Tedim ah Khamtung buppi Baptist Convention hong nei uha,
Hau Go in Canright ii SDA anialna teng Tedim pau in letkhia a, copy 6000
hawmkhia hi. Ngul Khaw Pau leh Phung Kai in, tua gensiatna laiteng a dawnna in
"Koizaw" cih min vawh in laimai 96 apha khat copy 700 hong hawmkhia
kik uh hi.
THING-U-NAU KONG
KIHONG
Hi Kawlpi hausapa
suktuah a, kinialna neih pen, minthang ahih manin Thing-u-nau hausapa Suangh
Khaw Kam in, tua SDA sia Ngul Khaw Pau leh Go Za Kham te samin ama innlim ah,
nipi kaal 3 sung thugen sak hi. A tawpna ah inn 12 te phiat in, mi 86 tuiphum
ding ngah uh hi. Tua te lak ah, Hausapa Suangh Khaw Kam, Bo Vum Tual, Pu Thuam
Kam, Pa Kim Ngo cihte a madawh teng kikhel ahih manin, a kikhel lote heh lua uh
a, Limkhai pan ahong peem Kham Tuang in tempi khat tawh Go Za Kham leh Ngul
Khaw Pau satlum dingin delh hi.
Midangte in na len
uha sat manlo sam hi. Tua bangin Thing-u-nau ah pawlpi kiphut to-a, Khamtung
buppi a pawlpi kip kiphutte lak ah, Tedim a khatna, Thing-u-nau anihna hi.
Local Church Elder pen Tedim ah Phung Kai, Thing-u-nau ah Suangh Khaw Kam te ahi
uh hi.
SIHZANG KUAM KONG
KIHONG
1956 kum in Pastor
Bawdee, Chin Hills Director dingin hong puaktoh ciangin, Ngul Khaw Pau pen
Sihzang gamah nasem ding 1957 kumin hong kisuan hi. Khuasak khua ah, inn saapin
gam thak hong phu hi. July kha 21 ni in tunga, thugenna nei pah hi. 1957
November 16 ni in tuiphuum masa pen ding teng R. H. Woolsey leh W. L. Murrill
te tuiphuum na hong pia a, mi 12 pha hi. Tua te pen
1. Suangh Khaw
Thang
2. Ngam Thawng
3. Vum Za Dal
4. Cing Za Vung
5. Khup Niang
6. Cing Khaw Lian
7. Ciang Khaw Man
8. Sing Khaw Ngin
9. Mang Hen Thang
10. Bo Thuam Cin
11. Kap Za Nang
12. Niang Kam
Tua te lakah Suang
Khaw Thang pen Thing-u-nau a thu za khin, a kikhelsa ahi hi. Sihzang gam sung
Limkhai, Voklak, Thuklai, Buanman, Lophei, Pumva te ah thugenna nei kawikawi
in, thu-ummi kinei kawikawi hi. Mipil minthang masa Limkhai-Zongal ah Pu Mang
Tual leh Suang Za Ngin te zong kingah hi. Khuasak khua ah kibulphuh masa a,
Baptist sungah zong Khamtung buppi a gupkhiatna thu a na sang masa Pu Thuam
Hang leh Pu Pau Suan te khua ahi hi. Amaute kituiphumna lui mah ah, SDA thu-um
masate zong a kiphum hi napi, thupuakte a na bawl daan maan zo lo lua a, Topa
teel tham cing mi beibei mai hi. Ahih hangin Topa in a teelsa Pu Pau Suan tu
leh tate tungah, a piaksa thupha a gui kitat lo a, Topa in a zat ngei gui mah
zang lai ahih manin Pau Suan-Suan Za Nang, tu in Pa pen ahi lai hi. Topa in
thupha hong piak sak zom ta hen!
Tonzang gam ah SDA
thu kizel
1962 May 21 ni in
Ngul Khaw Pau leh a innkuan pihte vantungmi thum thupuak tangko dingin Tonzang
khua ah lut uh hi. A innsaap na innlim uah, thugenna kipan hi. A pai ding lai
un, alawmpa Go Za Kham in, "Tonzang ah nasem ding na hih leh, kum 3 sung
in tuiphum ding mi khat nong ngah leh ka bawngtalpi in hong aih sak ning,"
ci-in khaam hi. Innlim beka thugenna pen picing zolo sa in, Kumpi Saangpi hall
ah thugenna neih ding a va nget ciangin, lamdang sak huai zahin phalna na pia
hi. A sangukpi pen a neu lawm ahi Pa Mang Za Lian ahi hi. Tua hun in Siapi Mang
Za Lian pen zu leh sa tawh a kidiah lai milian khat hi. Sangpi hall zat theih
nading phalna a ngah khit ciangin Ngul Khaw Pau zong nuam lua in, nitaak sial
thugenna bawl pah ngelhngelh a, 1962 Oct-Dec in mi 12 tuiphum ding hong ngah
hi. Tonzang pan tuiphuum ding teng jeep tawh pua in, Phaitu pan a ngahte tawh
gawm in, (23-12-19062) ni in Phaitu khua ah mi 12 te tui va phuum hi. A tun’
kum khat zong cing nai lo hi na pi, mi 12 tui kiphum a, kum 3 sung mi 1 na ngah
leh Bawngtalpi tawh a aih ding pen tu ni dong ki-ai nai lo hi.
TONZANG SANGPI –
Khuavak hong taankhiat na
Tonzang pen tanglai
phet panin ukpi khua hi a, pupa ngeina a kip pha diakna mun hi napi, Tan Sawm
Saangpi zong a om masak na khua na hi leuleu hi. Khua tuamtuam panin in a tate
uh pilna sin ding in nu leh pate in Tonzang ah hong koih uhhi. Sangpi hall ah
thugenna teng siate leh sangnaupang te in hong za uh-a, sang khak ciangin a
thutak zakte uh khua lam ah ciahpih ciat uh ahihmanin, tangkona phual hoih
mahmah khat hong suak hi. Tua mun a thugenna ding phalna hong pia Siapi Mang Za
Lian zong, a nung ciangin SDA hong suak a, ata te zong gamdangah thupha sangin,
milian mihau, mi nuamsa leh Pasian thu sunga muan leh suan hong suak ta hi.
GUNGAL - ANLANGH,
LEZANG,TUITHANG TE AH ,
Tonzang sangpi ah
thugenna panin, Anlanghte sangnaupang Thang Khan Dal in thupuak pen a khua
lamah a tangko dingin Ngul Khaw Pau in hong zawn hi. Gamlai-Anlangh- Lezang leh
khua tampite ah abaanbaan in kitangko a, tu in Anlangh khua pen, Khamtung buppi
ah pawlpimi tampen na mun suak ta hi. Lezang zong a khua bup dektak in SDA hi
ta ding hi. Tui naak haksa lua zong Kenneth Suanzanang in ADRA a sep lai-in,
gamlapi panin tuisiang limci a zawl in kaih sak a, a khuazang un, thupha
tuisiang dawn ziahziah uh hi. Khamtung gam a la siam te leh pawlpi thahat sak
sumpi piak a hat pen te pianna khua te hi.
Topa thumaan
tangkona nunung pen a sang baihte ahampha hi a, a nial nilohte a hamsai hi mai
hi. Topa in ahon pen a khakzo om lo a, a khak pen a hong zo om lo hi. (Mang
1:3; 3:7) Topa kong hong honsak mi ahampha hi.
GUNGAL-MUALKAWI,
CIKHA DONG
Tonzang thugenna
panmah in bawda sangnaupang Kham Za Hau leh Gin Lian Pau te in sangkhak ciangin
a thu zak uh tangkona nunung, amau khua a tangko dingin Ngul Khaw Pau sam uh a,
Mualkawi, Cikha, Tuimui, Mualpi, Senam, cihte ah thugenna nei kawikawi in
pawlpi va phut kawikawi uh hi.
HAIMUAL, BUKPHIR,
DARKHAI, BAPI
Bawdee, Ngul Khaw
Pau, leh Lian Khup te in thugenna nei in pawlpi va phut kawikawi uh hi. Ahi
zongin pawlpi mite kawl zang ah hong pemkhia suk zel uh ahih manin, pawlpi gol
lua om thei lo hi. Ahi zongin Teci pang ding khop pen om veve hi.
NGENTE AH TUIPHUM
1969 kum Section
Lai-atpi leh sumkempi ahi Ba Hla Thein hong zin to-a, Chin Hills Director sem
Ngul Khaw Pau tawh Cikha dong kualzin in, a ciah lam un Hualngo tang dung nawk
in ciah uh hi. Ngente khua a tun uh ciangin tuiphum ding 6 om a, tui haksa ahih
manin luitawng ah tui cing tawm in, Ngul Khaw Pau in tuiphumna a piak laitakin,
mual tung pan nakpi hong ki-awng a, "Ka zi Ks. 300 a ka lei hi, tua sum
nong sian' ma teng uh ka zi tuiphuum thei lo ding hi uh teh," ci-in
suangtum golpipi 3 hong khuk suk hi.
Sia Ba Hla Thein
pen thuphumsia ngah nai lo, lai-at leh sumkem asep lai ahih manin, "sia
aw, sum Ks. 300 deih ahih leh, pia mai ni," ci-in a sum ip dok khia keei
hel hi. "Sia aw, a sum deih hi kei, a zi phum sak kei lel zaw ni,"
ci-in a zi phum nai lo uh a, tua teh suang tum khuk nawn lo hi. Tua ni in a zi
phum nai lo hi napi, a zing sang khuavak pha nai lo a vai ding uh pen zui sim
in, khuavak pha nai lopi mah in Ngente khua nawl bual tui sungah phumsak veve
uh hi. Tua pan amau mai nawt in, tuiphum ngah nu zong ciah kik hi. Tua zawh kum
3 ciangin tua pa SDA hong suak a, SDA sung mahah si hi. Suangtum 5 bang khuk
man leh kum 5 bang ngak ding ahi kha nam? Pasian Khasiangtho nasepna kua mahin
dal zo lo hi. Hih tangkona pen, Pasian in leitung bei sak nuam ta a, gupna ngah
nuam peuhpeuh in a saan theih nadingin mun khempeuh ah, a kitangko ding hi. Kua
mahin dal zo lo ding hi.
KAPTEL, LUNMUAL,
ZAMPI
Anderson mahmah in
Kaptel leh Laitui khua te ah thugenna nei a mi pawlkhat ngah napi, amah a
kihawl khiat ciangin lungkia in tawpkik zel uh hi. A sih donga a kip suak pen
Laituite Zam Za Kham bek om hi. Zampi a Tuah Za Lian zong Ngul Khaw Pau in
Tonzang a om lai mah a, a tuiphum hi. Amah pen, thu thei nautang pil khat hi-a,
gam-uk lamah, circle chairman a sem ngei khat hi. A sih dong mahin SDA hi lai
hi. Zampi khua adingin Kham Za Thang te amah te in mi masa ahi uh hi.
MUALBEEM, HEILEI,
SUANGZANG
Hih gungal khua lui
min neite ah, nasepna pen Everlasting Gospel Team te nasepna tam pen hi. 1983
kum in Ngul Khaw Pau pensen khit kum tampi ahi khin pen, pensen lo bangin a
nasep ngei bang na sem toto lel a, Mission in zong muangin Kalemyo ah City
Effort bawl dingin sawl hi. Sia Kai Khan Khual in huh sak uh hi. Tua lai ah a
kigawm in tuiphum 48 ngah uh hi. Tua te lak ah Nu Cing Za Vung kihel hi. Nu
Cing Za Vung a khua Heilei ah ciah to in muan huai tak in om a, a khua kim a
khua paam in khuavak a muhna tham cingin SDA upna na len hi.
1968 kum in Mualbem
ah Kip Za Nang in thugenna nei a, mi honpi khat ngah napi, tua te khempeuh
beimang kik ahih manin numei hoih Cing Za Vung, Kawlpi pan a kituiphum nu in
tua khua min nei 3 te ah SDA upna hong kithang sak kika, pisal khat bangin hi
nupi hangin tha ngah a, Ngul Khaw Pau in Cassettee sunga effort sermonte a guan
pen kawivak in mite zak in hong kawikawi hi. Ama hih theih zah tawh thugenna in
zangh hi.
Tua lai takin Nu
Cing Za Vung tapa Nang Khan Cin (Nangkuh) in asum a paite iksik lo-in, Pasian
nasepna in zanga, Section zum pan a phalna la-in hih Everlasting Gospel Team
hong phuan hi. Tumthei tuamtuamte, unifor akim, lasa siamte a pawl dingin sama,
khasum pia in a kisam na mun khempeuh ah a sem dingin pai sak kawikawi hi.
Mithak zong alom lom in tui hong kiphum hi. Mualbem, Heilei, Suangzang khuate
bang deuh ah, hih EGT te nasepna hangin pawlpi kip, biakinn kip a nei uh hong
suak hi.
Lay member khat
vaihawmna tawh hi bang Pasian nasepna muibun pawl aphuankhia Nangkuh te innkuan
Topa in thupha hong piak sak ta hen.
ADANGTAK MI HONG
PAI IN DAWN HEN
Kha lam thu bekah,
dangtak te tuipia hi lo-in, ci le sa na ngawn ah, ih pawlpi mi khat zong a om
lohna mun ah Kenneth H Suanzanang in tuiduh te tui va pia hi. Bual khua,
Taingen, Hiangzingte ah nidangin tui a kimuhlohna munah, khual zin mi khempeuh
in a suk pai, a topai, kawlmi, zomi, vaimi, motor tung pan hong kum khia in,
vantung Topa Pasian sep bangin kua mah deidan lo-in a duh peuhpeuh in tuisiang
limci dawn ziahziah uh hi. Tua pen Kenneth Suanzanang in ADRA hong sep ciangin
Topa thupha ih saanna hi. Mi khempeuh in thupha pia ta hen.
MATUPI, LUNGNGO,
SEMPI, GANGAW
Lungngo khua mi
Rawni galkap tum a, ni khat operation a paina uah, embuse tuak uh a, motor
tungpan in tuak ciatin, amah pen motor nuai ah lut kha in, join sikzawl ah luai
kha a, kipeipih in, amit abil poi hi. Pensen dingin Yangon ah 1958 kum a tham
laitak in, E. C Beck in city Effort na bawl hi. A huh dingin E. Paul, Run Ro
Thang, leh Ngul Khaw Pau kihel ahih manin, Rawni zong thu hong lawp cih a theih ciangin Ngul
Khaw Pau in, biakinn zum khan ah nisialin Laisiangtho sinpih a, hong kikhel
pen, tua thugenna pan a ngah midangte tawh tuiphum uh hi. Khua lamah a ciah
ciang in tuiphum sa in ciah hi. Lungngo a tun ciangin a khua uha, village
councillor Ruakung tawh Laisiangtho sinna nei uha, Ruakung zong hong kikhel hi.
Tua panin Mua Tin, Thang Kawl te tawh pawlpi na phut kawikawi uh hi.
Southern Chin Hills
ah ih pawlpi phuh masa pen Sempi khua hi a, Ngul Khaw Pau in Tedim ah Chin
Hills Director a sep lai 1968 kum in vakual zin a Lungngo ah mi hon khat, sempi
ah hon khat tuiphum a, Sempi ah pawlpi kip na phut hi. Elder masa pen Zakai ahi
hi. Tua a kualzin tungtang in Matupi ah zong mi 2 tuiphum hi. Tu in hih gamte
in zong Pastor tampi leh pawlpi tampi nei ta uh hi. Topa in thupha namkim na
buak sak hen.
Hih Golden Jubilee
in ih gam ah vantung thupha leitung thupha saanna hong suak sak hen la, hun bei
ma-a guah nunung zukna, Topa in hong suak sak ta hen. Pawlpi in hangsan takin
mainawt ta hen.
Haksapi a, Topa
thupha tangkona nunung a neu a lian in ih tangkona kum 50 hong sawt ta-a, hih
anuai a dinmun ah ih ding ta hi:
1. Pawlpi Mi pha
zah……………………… 7000
2. Nasem sia
vekpi………………………………… 184
3. Tuiphumsia
…………………………………… 25
4. Pawlpi
kipsa……………69 5. Company din …………………42
6. High School
………………………………….. 6
7. Middle
School………………………………….. 12
8. Elementary
School……………………………… 28
Source: lunmual
blog, 2009.
